www.ikmaakmezorgen.nl

Natuur heeft er baat bij

Rijkswaterstaat Zeeland lanceerde in 1996 het idee van ontpolderen: op een gecontroleerde manier het getij in bepaalde polders toelaten. Zonder dat daarbij de veiligheid in het geding komt. Een storm van protest ontstak. Op zee gewonnen land teruggeven aan het getij was voor veel Zeeuwen een brug te ver. De plannen voor ontpoldering, onderdeel van natuurcompensatie langs de Westerschelde, werden schielijk terug genomen. In het kader van het waterbeleid voor de 21e eeuw is ontpoldering opnieuw op het toneel verschenen. Nu wordt gedacht aan het maken van een verbinding tussen zee en land door aanleg van duikers, sluizen of buizen. Er ontstaat dan achter de waterkering een gedempt getij. In Groningen is dat inmiddels uitgevoerd: het project Breebaartpolder.

Directeur Marten Hemminga van stichting Het Zeeuwse Landschap vindt dat er een voorbeeldproject moet komen van nieuwe, natte en zoute natuur die in directe verbinding staat met de Westerschelde. Hij ziet dat als de beste manier om de bevolking te laten zien dat natuur en landschap er zeer door verrijkt worden, terwijl aan de veiligheid niet getornd wordt. Een milde vorm van ontpoldering dus. Hemminga`s suggestie is niet bij voorbaat kansloos. Recent opinie-onderzoek van de PZC toont aan dat ontpoldering als onderdeel van natuurontwikkeling op minder tegenstand stuit dan enkele jaren geleden. Voor 41 procent van de bevolking is het acceptabel en voor 42 procent niet-acceptabel (17 procent heeft geen mening).
Dat uitgerekend de voorman van Het Zeeuwse Landschap met zo`n voorstel komt, is niet verwonderlijk. Door zusterstichting Het Groninger Landschap is de daad bij het woord gevoegd. Het is dat het nogal ver van huis is, maar iedere ge´nteresseerde Zeeuw kan in het hoge noorden met eigen ogen aanschouwen hoe milde ontpoldering in de praktijk uitpakt. Aan de rand van de Dollard, in de buurt van Termunten, is de jonge Breebaartpolder teruggegeven aan zee. Onder de stoere deltadijk is door het waterschap Hunze en Aa`s een duiker aangelegd, waardoor het Dollardwater toegang heeft tot de polder. De eerste keer dat in Nederland bewust een `gat` gemaakt is in de dijk.

Vispassage
De Breebaartpolder, die in 1979 ontstond door aanleg van een nieuwe zeewering over de kwelders (in Zeeland slikken en schorren), is maar klein: 63 hectare. Voor Het Groninger Landschap groot genoeg om gestalte te geven aan een belangrijke doelstelling. Het verzachten van de harde scheiding tussen zoet- en zoutwatermilieu`s door de ontwikkeling van een brakwatergebied, met bijbehorende vegetatie. Een gebied, dat weer de functie moet krijgen van broed-, foerageer- en overtijplaats voor wad- en trekvogels. Ook de vissen hebben er baat bij, doordat tussen de polder en het achterliggende binnenwater een vispassage is aangelegd. Samen met de doorgang in de zeedijk is daardoor de vistrek van zout naar zoet en omgekeerd in ere hersteld.
Het landschap in en om de Breebaartpolder heeft iets vertrouwds. Het doet in veel opzichten aan Zeeland denken, met name aan het Prunjegebied op Schouwen. Net zo`n stevige deltadijk, met een voorland van slikken en schorren. Aan de landkant een oude wadgeul (priel), plas-drasse natuur en veel vogels.
Het nieuwe natuurgebied wordt landinwaarts gemarkeerd door een zomerdijk. Noord-Oost-Groningen oogt wel grootschaliger dan het beslotener Zeeuwse coulissenlandschap. Vanaf de Punt van Reide in westelijke richting kijkend, doemen de staketsels op van de industrie bij Delfzijl, al ziet het minder massaal uit dan in het Sloegebied en in de Kanaalzone van Zeeuws-Vlaanderen. Een gebied waar de mens zich nietig voelt.
De duiker in de zeedijk is in de zomer van 1999, voor aanvang van het stormseizoen, aangelegd. Er is nog niet meteen gebruik van gemaakt, vertelt Michiel van Roon, medewerker van Het Groninger Landschap. Dat is bewust gebeurd om eerst de bestaande situatie in de polder goed in beeld te brengen, met name ook de verziltingstoestand. Van Roon beklemtoont dat met de grondgebruikers in de omgeving steeds nauw contact is onderhouden. Die maakten zich vooral bezorgd over de verzilting. Na een jaar meten bleek dat de duiker niet zorgde voor extra verzilting. In januari 2001 werd de verbinding open gezet. ,,We hebben tot nu toe geen negatieve reacties gehad``, zegt Van Roon.
Afgelopen september werd het project officieel in gebruik genomen. Toen waren ook verschillende recreatieve voorzieningen gereed, zoals een wandelpad, informatieborden, mogelijkheden voor vogelobservatie en herinrichting van boerderij Reidehoeve tot Dollard Bezoekerscentrum Reidehoeve, met uitkijkpunt van waaruit de hele polder te overzien is. De eerste week kwamen er ruim 7.700 bezoekers. ,,Dat is zeker voor Groningse begrippen erg veel``, aldus Van Roon. ,,We hadden zelfs filevorming in Termunten.`` Hij is enthousiast over de natuurontwikkeling die zich in één jaar in de Breebaartpolder voltrok. ,,Er hebben al 150 paar kluten gebroed, daarvoor waren dat maar enkele paren. Ook het aantal overtijende vogels is veel hoger en continu worden lepelaars waargenomen. Het ontwikkelt zich heel snel tot een waardevol vogelgebied.``
Ook de vispassages werken boven verwachting en brakwaterminnende planten krijgen in het gebied (dat door het getijverschil van circa vijftig centimeter niet helemaal onder water
loopt) een kans. Michel van Roon maakt met een voorbeeld duidelijk dat de veiligheid scherp in de gaten wordt gehouden. Met Pinksteren vorig jaar stak er een zware noordwesterstorm op. Reden om de duiker tijdig te sluiten. Het buitenwater kreeg geen kans.
De situatie pakte nog voordelig uit voor de vogels ook. Van Roon: ,,In de polder zijn de broedsels van de kluten en andere vogels bewaard gebleven. Overal in het Waddengebied zijn de broedsels buitendijks door de storm verdwenen.``


Retour Startpagina
Retour Krantenartikelen
Retour Ikmaakmezorgen-artikelen