Er zijn wel degelijk goede redenen voor ontpoldering

door Marten Hemminga en Chiel Jacobusse

Iedere Zeeuw is altijd tegen ontpoldering geweest, zegt T. Buysse van de ZLTO,
volgens het verslag van de tumultueus verlopen voorlichtingsavond over
ontpoldering in Terneuzen. Dat is in de eerste plaats historisch onjuist.
Al vanaf de late Middeleeuwen zijn - speciaal in Zeeuws-Vlaanderen - polders
onder water gezet (ontpolderd dus in modern taalgebruik) om strategische reden.
Zo is ooit in de zestiende eeuw het Verdronken Land van Saeftinghe ontstaan en
zo is in de Tweede Wereldoorlog de Duitse bezetter van Walcheren verjaagd. Het
eerste voorbeeld toont aan dat ontpoldering niet altijd gevolgd werd door nieuwe
indijking. Het tweede voorbeeld onderstreept dat het onder water zetten van land
ook in recente tijd soms van groot belang was voor de gemeenschap. Dat de
woorden historisch onjuist zijn is tot daar aan toe; zij zijn ook feitelijk onjuist als
het om de situatie van vandaag gaat. Het staat wel vast dat er op de betreffende
bijeenkomst mensen in de zaal waren die helemaal niet tegen ontpoldering gekant
zijn, al zijn zij niet aan het woord gekomen. Ook de ondergetekenden zijn geen
tegenstander van ontpoldering. Ook geen categorisch voorstander trouwens;
ontpoldering is een rigoureuze maatregel waartoe niet lichtvaardig moet worden
besloten, maar waarvan wij in dit geval vinden dat er goede redenen voor zijn. Wij
bepleiten elk voorstel op zijn merites beoordelen. Met het verzoek aan meneer
Buijsse namens zichzelf te spreken en niet voor te wenden dat hij namens alle
Zeeuwen, of zelfs maar namens een meerderheid spreekt. Daar hebben we in dit
land politici voor.
Die politici mogen blijkbaar ongehinderd beschimpt worden. Als de term 'groene
rakker' tegenover een gedeputeerde met gejuich begroet wordt, getuigt dit van
weinig respect voor democratisch gekozen bestuurders. Een landbouwvoorman
bestaat het om te suggereren dat gedeputeerde Kramer in een eerdere baan
plannen heeft gesmeed die hij als politicus uitvoert. Dat is een verdachtmaking die
ver beneden peil is. Moeten wij van minister Veerman dan veronderstellen dat hij
alleen oog heeft voor het boerenbelang omdat hij afkomstig is uit de agrarische
sector? Boeren willen, zo lezen wij, wel land afstaan voor zaken als woningen,
industrie en kassen, maar ontpolderen beschouwen sommigen blijkbaar als
weggegooid geld. Een onderdeel van het boerenprotest is dus kennelijk dat natuur
het niet waard is om een flinke hoeveelheid geld aan te besteden. Dat is een
onthullend standpunt. De betreffende boeren geven daarmee te kennen ver
verwijderd te zijn van een erkenning van het belang van de natuur die
karakteristiek is voor deze regio, die bovendien in zijn internationale betekenis de
regio ver overstijgt.
Het is ook een standpunt dat zorgen baart, omdat het in Europees verband steeds
duidelijker wordt dat voor veel agrariërs een rol in beheer van natuur en landschap
in het verschiet kan liggen, een rol die door landbouworganisaties omwille van de
benarde economische perspectieven in de traditionele landbouw met graagte
wordt omarmd. Voor de natuur van het platteland is het dan wel te hopen dat die
toekomstige beheerders een andere visie hebben op natuur dan degenen die zich
nu zo luid roeren.

Referendum
De roep om een referendum over de voorgenomen ontpolderingen, die vorige week
te horen was, wordt hopelijk niet gehonoreerd door de politici en bestuurders van
deze provincie. In de eerste plaats omdat de besluitvorming over ontpoldering in
een democratisch proces heeft plaatsgevonden. Moet de weerzin van een groep,
in dit geval één die hard roept en intimiderend optreedt, bepalend worden? Het
referendum als poging om alsnog je zin te krijgen als de democratie anders heeft
beslist. In dat geval hebben wij ook nog een paar wensen: Kassencomplexen,
varkensmesterijen en torenhoge windmolens worden her en der in ons land
toegelaten om agrarische ondernemers ruimte te geven. Tegen dergelijke zaken
bestaat niettemin brede maatschappelijke, weerzin. Vinden degenen die zo tegen
ontpoldering zijn dat we ook die zaken maar per referendum moeten regelen? Een
referendum over ontpoldering is bovenal een onzalig idee, omdat het één onderdeel
isoleert uit een mix van voornemens die de Vlaamse en Nederlandse regering zijn
overeengekomen. De veiligheid in het Westerscheldegebied dient verbeterd, de
vaargeul moet verdiept worden omwille van de toegankelijkheid van de haven van
Antwerpen en de natuurlijkheid van de Westerschelde moet worden bevorderd,
omdat die al lange tijd achteruitgaat. Het één hangt vast aan het ander.
Ontpolderen laten vallen, maar de verdieping van de Westerschelde ongemoeid
laten, is dus bij voorbaat niet acceptabel. Of willen wij weer terug naar de jaren
vijftig en zestig, waarin natuur altijd aan de verlieskant zat, en het alleen maar
ging om de groei van de economie?

Marten Hemminga en Chiel Jacobusse zijn respectievelijk directeur en hoofd externe
betrekkingen van Stichting Het Zeeuwse Landschap.