Scheldeverdieping zonder drempelvrees

door Marc Van Peel, voorzitter van het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen en Antwerps havenschepen.


De Antwerpse havengemeenschap roept niet op tot een economische oorlog met Nederland, maar eist wel dat er heel snel een doorbraak komt in het dossier van de Scheldeverdieping. En dat wordt uitgevoerd waar de tweede haven van Europa recht op heeft. Ons geduld is duidelijk op. Je merkt dan ook een collectieve verontwaardiging over de houding van Nederland.
Het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen heeft er tot op heden steeds op vertrouwd dat goed nabuurschap en wederzijds vertrouwen het beste vooruitzicht gaf op de verruiming van de vaargeul van de Westerschelde. Maar dat blijkt niet zo te zijn. We kunnen, gezien de economische belangen die voor Antwerpen en Vlaanderen op het spel staan, niet langer geduldig toekijken en afwachten. Het ontbieden van de Nederlandse ambassadeur door minister-president Kris Peeters is een eerste belangrijke stap. Het is cruciaal dat de Vlaamse en de Belgische regering dit dossier nu niet meer loslaten en de druk op Nederland houden. We hebben met veel interesse de reacties van minister van Verkeer en Waterstaat Camiel Eurlings en commissaris van de koningin Karla Peijs gehoord. Maar na de woorden is het vooral tijd voor daden. We merken overigens dat, ook in Nederland, er heel wat misvattingen bestaan over het dossier van de Westerschelde. Daarom willen we dit graag nog even op een rijtje zetten.

1. Het mag wat sneller
Vele mensen vragen zich af waarom het nu plots allemaal zo snel moet gaan. Maar van snelheid kun je in het dossier van de Scheldeverdieping niet spreken. De vraag tot verdieping dateert al uit 1998. Het verdrag dat de uitdieping regelt werd in 2005 ondertekend. In Vlaanderen ging in 2007 de spade in de grond voor de noodzakelijke baggerwerken. In Nederland, dat volgens de afgesloten verdragen in 2009 klaar moet zijn, gebeurde er nog niks.

2. Wat houdt de verdieping in?
De verruiming zorgt ervoor dat ook de grootste containerschepen met voldoende lading vlot en veilig naar Antwerpen kunnen varen. Met een getij-onafhankelijke diepgang van 13,10 meter. Dit betekent niet dat de hele Westerschelde moet worden uitgebaggerd. Het gaat om een bescheiden programma waarbij op veertien ondiepe gedeelten enkele voeten worden afgetopt. De vaargeul wordt door de verruiming ook niet onveiliger.

3. Meer dan alleen de verdieping
Het gaat niet alleen over een vraag van Antwerpen. Vlaanderen is ingegaan op de vraag van Nederland om niet alleen te spreken over de verdieping, maar een langetermijnvisie over de Schelde tot 2030 op te stellen. In een eerste fase werd een Ontwikkelingsschets 2010 bepaald, met daarin de eerste maatregelen die draaien rond veiligheid (Sigmaplan in Vlaanderen), toegankelijkheid (verruiming vaargeul) en natuurlijkheid (aanleg van 600 hectare estuariene natuur langs de Wesrterschelde in Nederland en 1100 hectare in Vlaanderen).

4. Verdieping ook gunstig voor Nederland
Je hoort vertellen dat de verdieping enkel een bonus oplevert voor Antwerpen. Waarom zou Nederland zich dus haasten? Maar ook Nederland heeft maatschappelijk baat bij het verruimen van de vaargeul. Dat heeft het Nederlands Centraal Planbureau becijfert, een onafhankelijke bron. Voor Vlaanderen liggen de baten tussen 0,6 en 1,2 miljard euro, voor Nederland tussen 400 en 700 miljoen euro.

5. Crisis versterkt noodzaak verdieping
In economisch mindere tijden worden de trafieken geconcentreerd op grotere schepen. En juist voor die schepen heeft Antwerpen een diepere Schelde nodig. De huidige toegankelijkheid biedt te weinig mogelijkheden om op deze tendensen optimaal te kunnen inspelen.

6. Nederland moet rekening houden met de Raad van State
Zowel Vlaanderen als Nederland moet rekening houden met de Raad van State. Maar de Nederlandse regering koos in april om het natuurherstel, dat vastligt in het Europese recht en de verdragen met Vlaanderen, in te vullen via buitendijks natuurherstel langs de Westerschelde. De keuze voor ontpoldering, die in het verdrag staat ingeschreven, werd niet meer gevolgd. En juist deze beslissing van de Nederlandse regering heeft tot de negatieve beslissing van de Raad van State geleid. „Nederland had dit kunnen weten", zegt zelfs Karla Peijs. Want de commissies Maljers en Nijpels kwamen al tot de conclusie dat dit geen volwaardige maatregelen waren. Ook Vlaanderen moet moeilijke verplichtingen uitvoeren, rond bijvoorbeeld natuurherstel. Tot nu gaf Vlaanderen al 52 miljoen euro uit.

7. Uitstel heeft zware maatschappelijke kosten
De maatschappelijke en economische kosten lopen nu al op tot 141 miljoen euro. Per jaar vertraging kornt er 70 miljoen euro bij. Daarnaast komt ook het imago en de commerciële betrouwbaarheid van Antwerpen onder druk te staan. Uit studies blijkt.dat het niet-ver-diepen een concurrentievoordeel voor Rotterdam oplevert. De verdieping bedreigt de positie van Rotterdam niet, maar Iaat Antwerpen wel toe om de huidige positie als tweede grootste haven van Europa te bevestigen.

8. Minder schepen, meer vrachtwagens
Zonder verdieping varen meer schepen naar Rotterdam. Hierdoor verliest Antwerpen niet alleen schepen, maar krijgt er bovendien meer vrachtwagens vanuit Nederland in de plaats. Nu al rijden dagelijks 16.150 Nederlandse vrachtwagens over de hoofdwegen Antwerpen voorbij, dus zonder de stad of de haven als bestemming. Op jaarbasis gaat het minimaal over ongeveer 4,5 miljoen Nederlandse vrachtwagens. Door het uitblijven van de verdieping kan worden aangenomen dat deze situatie nog is verergerd. Met negatieve gevolgen op het vlak van veiligheid, congestie en pollutie.

9. Welke gevolgen voor Vlaanderen?
Als de haven van Antwerpen niet de kans krijgt om zijn positie en marktaandeel als tweede haven in Europa te versterken, dreigt Vlaanderen een belangrijke economische groeipool te verliezen. De Antwerpse haven is volgens het jongste rapport van de Nationale Bank goed voor 57 procent van de toegevoegde waarde die de Belgische havens opleveren. Niet te vergeten dat de haven volgens hetzelfde rapport een totale tewerkstelling in Vlaanderen van ruim 180.000 arbeidsplaatsen biedt.