woensdag, 14 april 2010.

Natura 200 moet in Europees verband leiden tot het beschermen van de bijzonderste en kwetsbaarste reservaten. In Nederland levert een te rigoreuze aanpak volgens groene topman Frans Evers vooral een loopgravenoorlog op tussen belanghebbenden
Natura 2000 blijkt slijtzwam

Interview Hans Marijnissen.

Frans Evers is een rustige man, met hart voor de natuur, én met oog voor de belangen van de mensen die in en rond die beschermde stukken Nederland wonen. Hij is ook iemand van overleg. Al 'polderend' wist hij in de jaren dat hij hoofddirecteur van Natuurmonumenten was, de gebieden waarin het landschap gekoesterd werd fors uit te breiden. En ook nu nog. in zijn eigen Gooi- en Vechtstreek.
Maar Evers is ook bezorgd. Opmerkelijk genoeg niet over oprukkende industrieën of bedreigde diersoorten. Maar over een Europese richtlijn die de natuur juist zou moeten beschermen, maar in zijn ogen het draagvlak voor die bescherming uitholt. Natura 2000, dat in Europees verband natuurgebieden aanwijst en een beschermde status geeft, wordt in Nederland veel te rigoureus toegepast, zegt Evers. En daardoor is er volgens hem 'een loopgravenoorlog' ontstaan.
Nederland liep volgens Evers in de jaren negentig voor als het ging om natuurontwikkeling, met de introductie van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Dat is een netwerk van grote en kleine natuurgebieden waarin de natuur voorrang heeft en wordt beschermd. Door die gebieden aaneen te hechten wordt voorkomen dat ze geïsoleerd komen te liggen en zo hun waarde verliezen. De EHS is daarom de ruggengraat: van de Nederlandse natuur.
Evers: „In Europa werd de waarde van onze EHS gezien, en met dat voorbeeld kwam er draagvlak voor een Europees netwerk van beschermde gebieden, dat werd vastgelegd in Natura 2000. Nederland maakte echter de fout Natura 2000 als nieuw fenomeen te zien met eigen eisen en regelgeving. Natura 2000 had een stimulans moeten zijn om door te gaan op de ingeslagen weg, maar werd een splijtzwam."
Door de enorme hoeveelheid aan regels die de Nederlandse overheid heeft bedacht, worden sommige natuurbeschermers overmoedig. Zij overleggen niet meer, maar wapperen met een dik pak voorschriften. „Ondernemers worden juist huiverig en zien allerlei belemmeringen. Terwijl alle partijen samen aan dat ene doel moeten werken: een beter en mooier Nederland."
Natura 2000 is volgens Evers bedoeld om de bijzonderste natuurgebieden van Nederland veilig te stellen, zonder dat ze economisch op slot gaan. De voorzitter van de Europese commissie Barroso vindt ook dat de tegenstelling tussen natuur en economie principieel niet bestaat. Maar Nederland heeft de regelgeving zo gemaakt dat die tegenstelling wél wordt opgeroepen. Evers: „De ministervan LNV heeft gebieden aangewezen en doelen vastgesteld voor de bescherming van soorten, in die gebieden. Provincies en Rijkswaterstaat moeten op basis daarvan weer beheersplannen maken. Maar dat gaat met een technisch-ecologische precisie waar menig ruilverkavelaar uit de jaren zestig zijn vingers bij zou aflikken."
De natuurwaarden worden uitgedrukt in 'habitattypen' die mijlenver weg staan van de belevingswereld van de gemiddelde burger, aldus Evers. Natura 2000 zegt wel dat ieder land zijn bijzondere natuur moet opknappen, maar Nederland heeft per gebied exact aangegeven hoeveel exemplaren van welke soort er uiteindelijk moeten leven. „Honderd lepelaars, dertig roerdompen, twintig wespendieven. Dat gaat voorbij aan de essentie van de natuur zelf. Soorten verdwijnen, en andere komen. Dat is niet aan te sturen. De implementatie van Natura 2000 toont een maakbaarheids denken dat zijn weerga niet kent."
Alle activiteiten in een gebied die maar enigszins verstorend kunnen werken, moeten in detail worden vastgelegd. „Dat kan zover gaan dat het bestaansrecht van een fietspad of restaurant dat niet is vastgelegd als 'bestaand gebruik', direct in gevaar komt. Als ze alsnog worden vastgelegd, moet er een vergunning worden aangevraagd op basis van de Natuurbeschermingswet. En het verkrijgen van zo'n vergunning gaat gepaard met een informatieplicht die zonder professionele hulp haast niet te doen is." En, vult Evers aan, dit betreft niet alleen zaken in het gebied, maar ook activiteiten daar juist buiten. Die leveren vaak de meeste conflictstof op.
„De extreem technische benadering van de natuuropgave en de soms futiele, breed uitgemeten consequenties daarvan zijn funest voor het draagvlak voor de natuur", zegt Evers. „Waar natuurorganisaties de laatste jaren aandacht voor natuur verbonden met aandacht voor de behoeften van de mens, zet Natura 2000 in Nederland de klok weer jaren terug door planten en dieren centraal te stellen, boven de mens."
Als illustratie van het afbrokkelend draagvlak ziet Evers de brief die premier Balkenende begin dit jaar stuurde naar de Europese commissie. Bij de start van het Jaar van de Biodiversiteit vroeg Balkenende juist of het niet een tandje minder kan met Natura 2000, Het zou de uitvoering van projecten die belangrijk zijn voor de economische ontwikkeling in de wielen rijden. Daarop volgde volgens Evers een welles-nietes-discussie en boosheid over eikaars standpunten. „Er werd geen enkele poging gedaan met elkaar na te gaan of de Europese milieuverplichtingen kunnen worden nagekomen op een manier die voor alle betrokkenen acceptabel is."
„Het ergste is dat ook de burger er geen hout van begrijpt. Dat leidt bij politici tot een terugval op de onderbuikgevoelens uit de jaren zestig: natuur is prachtig, maar het mag de economische vooruitgang niet in de