Waarom ging de natuurcompensatie bij het Zuidgors niet door?
Zierikzee, augustus 2006
Bij mijn zwerftochten over de Westerschelde kom ik vaak langs het prachtige natuurgebied ten zuiden van Ellewoutsdijk en Baarland. Nieuwsgierig naar het wel en wee van natuurcompensatie ben ik op zoek gegaan naar de besluitvorming bij de natuurcompensatie van het Zuidgors.
Op de foto rechts aalscholvers in het gebied bij Ellewoutsdijk in de vroege ochtend.
Op 11 mei 2001 kopt de PZC:
"Teleurstelling over schraal natuurherstel"
Er komt niets terecht van de buitendijkse natuurcompensatie voor de tweede verdieping. De vereniging Natuurmonumenten is teleurgesteld dat Rijkswaterstaat de bescherming van Zuidgors heeft laten vallen. Daarnaast wordt pessimisme geuit over de plannen in de veerhavens Kruiningen en Perkolder. Natuurcompensatie is een afvalrace geworden. De uitvoering van natuurcompensatie wordt bemoeilijkt omdat ontpolderen afgeblazen is, aldus Storm van Rijkswaterstaat. Het schor van Waarde wordt als mogelijk aanvullend project genoemd.
De volgende dag meldt de PZC dat ook de Tweede Kamerleden teleurgesteld zijn.
Nu, vijf jaar later, is het als buitenstaander moeilijk te achterhalen wat er precies gebeurd is. Dat het goed fout zat, blijkt uit wat de PZC in die tijd over natuurherstel schreef. (zie overzicht Krantenartikelen) Dat is allemaal begrijpelijk, aangezien de tweede verdieping met behulp van een noodwet in 1996 doorgedrukt is en ontpolderen werd door de landelijke en provinciale politiek afgewezen. Dat verziekt de verhoudingen. We gaan kijken wat we boven water kunnen krijgen.
Allereerst is er de voortgangsrapportage 2001 natuurcompensatie Westerschelde. Die meldt dat om gegronde redenen is afgezien van bescherming van het Zuidgors. Nadat aanvankelijk diverse beschermingsmaatregelen zijn bestudeerd en afgewogen, zowel bij het
Zuidgors als op de aangrenzende Plaat van Baarland, heeft Rijkswaterstaat Zeeland onder invloed van
belangrijke actoren in de regio besloten af te zien van het treffen van maatregelen. In een zogenaamd afwegingsdocument, getiteld ‘Gewikt en Gewogen’ is een en ander
gerapporteerd. Dit rapport staat niet (meer?) op internet, maar op verzoek heb ik dat document van Rijkswaterstaat toegestuurd gekregen.
Alhoewel een specialistisch rapport, is 'Gewikt en Gewogen' voor leken goed leesbaar. Het geeft een beeld van de gekozen werkwijze, welke alternatieven overwogen zijn en de voorlopige toetsing volgens de vogel en habitatrichtlijn. Via keuzematrices wordt uiteindelijk een leidam voor het Zuidgors geadviseerd. Daarmee zou het natuurgebied van 380 hectare veilig gesteld worden. Het project voldeed aan de gestelde criteria.
Er was verschil van
mening over de voorkeursoptie. Ter ondersteuning
van de besluitvorming stelden de natuurbeschermings-organisaties
daarom een uitgebreide
set randvoorwaarden op.
Rechts is een artist impression (bron: Rijkswaterstaat Zeeland) van de leidam uit het rapport 'Gewikt en Gewogen' van
A.M. van Berchum (Rijkswaterstaat Zeeland).
Zorgvuldigheid
Het Zuidgors maakt onderdeel uit van de Ecologische Hoofdstructuur en is onder beheer van de vereniging Natuurmonumenten. Daarom heeft Rijkswaterstaat diverse partijen in het planproces betrokken om reden van deskundigheid als om draagvlak. In een bijlage is de werkwijze beschreven, waaruit de zorgvuldigheid blijkt. Het advies om een leidam langs het Zuidgors voor te leggen is voorgelegd aan de Voortgangscommissie, voortgekomen uit de Bestuursovereenkomst Natuurcompensatie Westerschelde. Deze commissie, bestaande uit vertegenwoordigers van de provincie, Rijkswaterstaat, LNV, de Waterschappen en de Westerschelde-gemeenten, heeft luisterend naar signalen uit de omgeving in haar opperste wijsheid beslist dat het project Zuidgors niet door zal gaan.
Contrast
Er is een groot verschil tussen de informatie in het rapport 'Gewikt en Gewogen' en het eerder genoemde kranten artikel in de PZC van Rinus Anthonisse 'Teleurstelling over schraal natuurherstel' Allereerst was het niet Rijkswaterstaat maar de Voortgangscommissiedie die de beslissing nam onder invloed (of was het druk?) van belangrijke regionale actoren. Verder kan het krantenartikel misleidend genoemd worden, omdat verzwegen wordt dat Natuurmonumenten als beheerder van het Zuidgors deel uitmaakte van het projectteam en als beheerder alle inbreng had.
Resterende vragen
Er zijn voor mij nog een aantal dringende vragen onbeantwoord:
Voorlopig laat ik deze vragen rusten. De vragen stellen is voorlopig genoeg.
Er zijn belangrijker dingen te onderzoeken. Straks komt de startnotitie middengebied en Zwin.
Aansluitend aan de problematiek van het Zuidgors ga ik nu op zoek naar de schade van de tweede verdieping. In hoe verre is die kwalitatief en kwantitatief beschreven? Dan kom je bij het project MOVE (Monitoring Verruiming Westerschelde) van Rijkswaterstaat terecht.
Hoe ziet die ingebrekestelling van de Europese Commissie er precies uit? Er zou sprake zijn van een "met reden omkleed advies". Genoeg te doen!
Tot slot een foto van het Zuidgors vanaf de dijk bij Ellewoutsdijk. Zien we daar een begin van nieuw schor ontstaan? Is dat de pioniersfase van nieuw schor? Op de tekeningen en foto's van 'Gewikt en Gewogen' is van deze ontwikkeling nog niets te zien.
Zou het gewoon goed gaan met de Westerschelde?
PS. 'Gewikt en Gewogen' staat niet op deze website, om de site niet te groot te laten worden. Mocht iemand het rapport willen lezen, stuur me een e-mailtje, en hij/zij krijgt het als pdf-bestand toegestuurd.
Terug naar Startpagina
Terug naar Krantenartikelen
Terug naar Ikmaakmezorgen-artikelen